A.3 Jakie są rodzaje anarchizmu?

  faq

Choć wszyscy anarchiści podzielają kilka kluczowych idei,
to można ich kwalifikować do pewnych szerokich kategorii w zależności
od porządków ekonomicznych, które uważają za
najodpowiedniejsze dla ludzkiej wolności. Jednakże wszystkie odłamy
anarchistów podzielają podstawowe założenia. Cytując Rudolfa
Rockera:

„Na równi z twórcami socjalizmu, anarchiści
żądają zniesienia wszystkich monopoli gospodarczych oraz
wprowadzenia wspólnej własności gruntów i wszystkich
innych środków produkcji, których używanie musi być dostępne
wszystkim bez różnicy; ponieważ wolność osobista i społeczna
jest możliwa do pomyślenia jedynie na podstawie równych
korzyści ekonomicznych dla każdego. W obrębie samego ruchu
socjalistycznego anarchiści reprezentują punkt widzenia, że
wojna z kapitalizmem musi być jednocześnie wojną przeciwko
wszystkim instytucjom władzy politycznej, ponieważ w ciągu
dziejów wyzysk ekonomiczny szedł zawsze w parze z uciskiem
politycznym i społecznym. Wyzysk człowieka przez człowieka
i panowanie człowieka nad człowiekiem są nierozdzielne, i
każde z nich jest warunkiem drugiego”
[Anarcho-Syndicalism,
ss. 17-18].

I to właśnie w obrębie tego ogólnego tła anarchiści nie
zgadzają się ze sobą. Główne różnice dzielą ich na „indywidualistów”
i „społecznych” anarchistów, chociaż
porządki gospodarcze upragnione przez obie te grupy nie
wykluczają się nawzajem. Spośród nich społeczni anarchiści
(komunistyczni anarchiści, anarchosyndykaliści itd.) zawsze
pozostawali w znacznej większości, zaś indywidualistyczny
anarchizm ograniczał się głównie do Stanów Zjednoczonych. W
tej sekcji wskazujemy różnice między tymi głównymi
tendencjami w obrębie ruchu anarchistycznego. Jak wkrótce wyjaśnimy,
podczas gdy zarówno indywidualistyczni, jak i społeczni anarchiści
zwalczają państwo i kapitalizm, różnią się poglądami na
istotę wolnego społeczeństwa (i co do tego, jak je osiągnąć).
W paru słowach, społeczni anarchiści wolą wspólne rozwiązywanie
problemów społecznych i komunalną wizję dobrego społeczeństwa
(tj. społeczeństwa, które chroni wolność osobistą i do niej
zachęca). Anarchoindywidualiści, jak sugeruje ich nazwa, wolą
indywidualne rozwiązania i posiadają bardziej indywidualistyczną
wizję wolnego społeczeństwa. Jednakże nie wolno nam pozwolić,
aby te różnice zaciemniły to, co łączy obie szkoły,
mianowicie pragnienie maksymalizacji wolności osobistej oraz
zakończenia państwowego i kapitalistycznego panowania i wyzysku.

Oprócz tej głównej linii podziału, anarchiści także nie
zgadzają się w takich sprawach, jak syndykalizm, pacyfizm, styl
życia, prawa zwierząt i całe mnóstwo innych idei, ale są
one, choć ważne, tylko rozmaitymi aspektami anarchizmu. Poza
kilkoma kluczowymi ideami, ruch anarchistyczny (podobnie jak samo
życie) znajduje się w stanie ciągłych zmian, dyskusji i
przemyśleń — czego można było się spodziewać po ruchu, który
ceni sobie wolność tak wysoko.

Ażeby jasno przedstawić sprawę, autorzy tych FAQ umieszczają
siebie samych zdecydowanie w „społecznym” nurcie
anarchizmu. Wcale to nie oznacza, że ignorujemy wiele ważnych
idei związanych z indywidualistycznym anarchizmem, a jedynie, iż
uważamy, że społeczny anarchizm jest odpowiedniejszy dla
nowoczesnego społeczeństwa, że tworzy silniejszą podstawę
dla osobistej wolności, i że ściślej odzwierciedla typ społeczeństwa,
w jakim chcielibyśmy żyć.

LEAVE A COMMENT